http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1388611

آکادمی فانتزی از شما کاربر و خواننده‌ی عزیز دعوت می‌کند، برای گفتگو درباره‌ی این کتاب و ترجمه‌ی آن به این تالار مراجعه کنید. در تالارها می‌توانید به بحث و تبادل نظر در مورد این شاهکار «رابرت هاین‌لاین» و دیگر کارهای این نویسنده و دیگر نویسندگان خارجی و داخلی بپردازید .

منبع: http://www.fantasy.ir/fantasy/news.php

دموكريتوس اسم اين ذره بنيادي را اتم گذاشت. پيشرفت‌هاي علم شيمي پس از دوران تاريكي در اروپا به‌خصوص كارهاي لاوازيه باعث شد كه دوباره اين نظريه زنده شود و سرانجام جان دالتون بود كه در قرن 19 همه آن چه كه در مورد اتم‌ها به عنوان بنيادي‌ترين جز طبيعت مي‌دانستيم را در نظريه‌اي واحد جمع‌وجور كرد.

اما دانشمندان هر روز عناصر جديدتري را كشف مي‌كردند و اتم‌ها آن‌قدر زياد شدند كه بعيد به نظر مي‌رسيد آنها اجزاي سازنده طبيعت باشند. همزمان با اين وقايع، كشفيات جديد دانشمندان نشان مي‌داد كه احتمالاً خود اتم‌ها اجزاي سازنده كوچك‌تري دارند و به اين ترتيب، الكترون و هسته كشف شد.

همزمان با پيشرفت «فيزيك ذرات تجربي»، با ساختن شتاب‌دهنده‌هاي بزرگ‌تر، «فيزيك ذرات نظري» هم به پيشرفت‌هاي عظيمي نايل شد. اوايل، شتاب‌دهنده‌ها جنگلي از ذرات بنيادي را پيدا كرده‌بودند كه تعدادشان حتي از اتم‌ها هم بيشتر بود.

اما اوضاع اين‌گونه نماند. فيزيكدانان نظريه‌پرداز با استفاده از مكانيك كوانتومي (نظريه ميدان‌هاي كوانتومي) توانستند سروساماني به اين جنگل بدهند و انواع ذرات را در يك نظريه زيبا به نام «مدل استاندارد ذرات بنيادي» طبقه‌بندي كردند.

نظريه مدل استاندارد بدون شك در كنار شاهكارهايي مثل نقاشي موناليزاي داوينچي يا مجسمه داوود ميكل‌آنژ يا بناي اهرام مصر يكي از بزرگ‌ترين و زيباترين ساخته‌هاي دست بشر است و نماد عظمت و شكوه عقلانيت بشر مدرن در كشف دنياي اطرافش.

در مدل استاندارد، ذرات بنيادي به دو دسته تقسيم مي‌شوند: بوزون‌ها كه حامل نيرو هستند و فرميون‌ها كه مواد از آنها تشكيل شده. فرميون‌ها خودشان دو دسته‌اند: كوارك‌ها و لپتون‌ها. مثلاً الكترون يك لپتون است و بنيادي است، اما پروتون از 3 كوارك درست شده‌است. فوتون (ذرات تشكيل‌دهنده نور) نوعي بوزون است كه حامل نيروي الكترومغناطيسي است.

يكى از عميق‌ترين و رازآلودترين اسرار طبيعت اين است كه اجسام و ذرات جرم خود را از كجا به‌دست مى‌آورند. سال‌هاى‌سال نظر متعارف در ميان فيزيكدانان اين بود كه چيزى كه از آن با عنوان ميدان هيگز ياد مى‌شود و به‌وسيله ذره‌اى موسوم به بوزون هيگز توليد مى‌شود، مسئول بروز جرم در اجسام است. البته به رغم هزينه و زمان و استفاده زيادى كه از دستگاه‌هاى شتاب‌دهنده شده، هنوز هيچ‌كس بوزون هيگز را در آزمايشگاه يا در عرصه كيهان پيدا نكرده‌است.

براي پيداكردن ذره هيگز بايد شتاب‌دهنده‌اي داشته‌باشيم كه بتواند به ذرات انرژي زيادي بدهد كه آنها پس از برخورد با هم بتوانند هيگز را آشكار كنند.

اين شتاب‌دهنده، «برخورددهنده بزرگ هادروني» (LHC) ناميده مي‌شود كه در يك پروژه تحقيقاتي بزرگ كه گفته مي‌شود بزرگ‌ترين و مهم‌ترين پروژه بنيادي فيزيك در دنياست، در كشور سوييس در حال تكميل است. هفته پيش، اين پروژه وارد مرحله جديدي شد و يكي از قسمت‌هاي اصلي LHC كه سازه‌اي بسيار عظيم بود، به محل اصلي‌اش در تونل منتقل شد.

كشورمان هم در اين پروژه همكاري دارد. به اين بهانه، با يكي از فيزيكدانان جوان كشورمان كه به نمايندگي از كشور ما در پروژه LHC حضور دارد، به گفت‌وگو نشسته‌ايم.

اين ذرات شتاب گرفتند و به ورقه نازكي از طلا كوبيده شدند و مشخص شد كه تمام جرم اتم‌هاي طلا در مركز آن قرار دارد و به اين‌ترتيب، هسته اتم كشف شد. اسم اين دستگاه را شتاب‌دهنده گذاشتند.

از آن زمان تا حالا، شتاب‌دهنده‌ها ذرات زيراتمي زيادي را كشف كرده‌اند. براي آزمايش‌هاي خيلي بزرگ، نياز هست كه ذراتي كه شتاب مي‌گيرند به سرعت‌هاي بسيار بالايي در حدود سرعت نور برسند.

براي ذرات سنگين‌تر از الكترون رسيدن به چنين سرعتي در يك مسير صاف، خيلي به صرفه نيست. براي همين شتاب‌دهنده‌ها را به صورت دايره‌هاي بزرگي مي‌سازند.

ذره هيگز در دهه ۱۹۷۰ به افتخار فيزيكدان انگليسى پيتر هيگز نامگذارى شده. طبيعت را 4 نيروي بنيادي مي‌گردانند كه عبارت‌اند از: گرانش، الكترومغناطيس، هسته‌اى ضعيف و هسته‌اى قوي. فيزيكدانان سال‌هاست دنبال نظريه‌اي مي‌گردند كه اين 4 نيرو را در قالب يك نيرو توجيه كند.

در نظريه، ذره هيگز، نيروي الكترومغناطيس و نيروي ضعيف هسته‌اى را به هم پيوند مى‌زند و يكى مى‌سازد.براي پيداكردن ذره هيگز بايد شتاب‌دهنده‌اي داشته‌باشيم كه بتواند به ذرات انرژي زيادي بدهد كه آنها پس از برخورد با هم بتوانند هيگز را آشكار كنند.

شتاب‌دهنده‌هاي فعلي قادر به توليد اين ميزان انرژي نيستند (غير از تواترون در آمريكا). براي همين از سال 2000 شتاب‌دهنده LEP در سرن تعطيل شد تا در آن تجهيزات جديدي قرارداده شود و شتاب‌دهنده بزرگ‌تري ساخته شود. اين شتاب‌دهنده، «برخورددهنده بزرگ هادروني» يا به اختصار LHC ناميده مي‌شود.

اين آزمايشگاه در نزديكي شهر ژنو؛ در مرز سوييس و فرانسه در زير زمين در حال احداث است. در اين آزمايشگاه، پروتون‌ها، در يك تونل  ۲۶كيلومتري شتاب گرفته و به اندازه  ۱۴تريليون الكترون ولت انرژي مي‌گيرند و به هم برخورد مي‌كنند تا اين برخورد، ردي از هيگز را به ما نشان دهد. LHC مراحل پاياني خود را مي‌گذراند.

هفته پيش، يكي از قسمت‌هاي اصلي LHC كه سازه‌اي بسيار عظيم بود، به محل اصلي‌اش در تونل منتقل شد. اين عمليات بسيار وقت‌گير و حياتي بود به طوري كه بعد از آن مي‌توان گفت كه قسمت‌هاي اصلي LHC آماده شده است. جالب است بدانيد كه كشورمان هم در اين پروژه همكاري دارد.

دكتر حسام ارفعي، استاد دانشگاه صنعتي شريف و تعدادي از همكاران و دانشجويانشان در اين پروژه همكاري دارند. به اين بهانه با يكي از فيزيكدانان جوان كشورمان كه عضو تيم EP در پروژه LHC است به گفت‌وگو نشسته‌ايم.

دكتر سعيد پاك طينت، فارغ‌التحصيل فيزيك شريف و عضو تيم آزمايش CMS در LHC است كه مهم‌ترين آزمايش براي پيداكردن ذره هيگز است.

• هفته گذشته يكي از قسمت‌هاي مهم LHC نصب شد. اين قطعه چه چيزي  است و به چه دردي مي‌خورد؟

اين يكي از قسمت‌هاي اصلي سولنوئيد آزمايش CMS بود  كه به  سالن اصلي كه براي آن در نظر گرفته بودند منتقل شد. CMS يكي از 2 تا آزمايش اصلي اين آزمايشگاه هست. آزمايش ديگر اسمش ATLAS است.

• اين قطعه خيلي بزرگ بود و انتقالش بسيار مشكل بود. چرا آن را در همان جا نساختيد؟

مي‌خواستند هم‌زمان هم تالار اصلي را بسازند و هم قطعه‌هاي اصلي آزمايش CMS را. براي همين آنها را روي زمين، قطعه‌قطعه ساختند و بعد به آزمايشگاه منتقل كردند.

• CMS چند قطعه هست؟

15 قطعه اصلي كه به 100 متري زيرزمين منتقل شود.

• اين قطعه ظاهراً خيلي اهميت حياتي براي اين آزمايش دارد.

بله. اين قسمت مركزي CMS است كه يك مغناطيس ابررسانايي و يك ردياب براي دنبال كردن مسير ذرات بنيادي و يك گرماسنج الكترومغناطيسي در آن قرار مي‌گيرد.

• برنامه CMS كي اجرا مي‌شود؟

قرار است كه در اكتبر 2007 يعني 10 مهر امسال LHC شروع كند به برخورد دادن ذرات با هم و داده‌ها استخراج شود. اما اين راه‌اندازي آزمايشي است و مي‌خواهيم ببينم كه دستگاه كار مي‌كند يا نه.

• برنامه اصلي براي پيدا كردن هيگزكي اجرا مي‌شود؟

داده فيزيكي كه ما انتظار داريم، اواسط سال 2008 به دست مي‌آيد.

• اين تاريخ براي هر دو تا آزمايش هست؟ هم  ATLAS و هم CMS؟

بله اين دو تا آزمايش بايد هم زمان انجام شود. اين آشكارسازها انواع ذرات را همزمان آشكار مي‌كنند. منتها ساختار آنها با هم فرق دارد. براي همين همزمان 2 تا آزمايش با دو تا تكنولوژي متفاوت با هم انجام مي‌شود تا اگر يكي از اين آشكارسازها اين ذرات را كشف كرد، ديگري هم نتيجه را تاييد كند. فقط هيگز  و ابرتقارن هم نيست. اگر نظريه ريسمان علامتي در انرژي‌هاي پايين داشته باشد، مي‌توان آن را در اينجا ديد.

• غير از اين 2 تا، 2 آزمايش ديگر هم در LHC هست.

كلاً 4 آزمايش هست. غير از ATLAS و CMS دوتاي ديگر هست LHCb وديگري ALICE كه اولي قرار است به شكست تقارن نگاه كند و دومي به نتيجه برخورد يون‌هاي سنگين مي‌پردازد. يعني هسته‌هاي طلا  يا سرب را به هم مي‌كوبند و نتيجه را مطالعه مي‌كند.

• نتيجه چنين برخوردي چيست؟

اثر برخورد،توده‌اي از كوراك و گلوئون است كه به آن كوراك – گلوئون پلاسما مي‌گويند. در آزمايش ALICE اين را بررسي مي‌كنند.

• مي‌شود گفت كه LHC بزرگترين آزمايش علمي تمام تاريخ بوده؟ از لحاظ حجم نيرو، هزينه و اندازه؟

[خنده] خوب ما كه نمي‌توانيم چنين حرفي بزنيم چون ممكن است يكي ديگر در جايي ديگر ادعا كند كه آزمايش من مهمتر است. الان سؤال مهم در فيزيك ذرات بنيادي، پيدا كردن هيگز است. LHC مي‌تواند جواب اين سؤال را بدهد. 

آن چيزي را كه فعلاً ما دنبالش هستيم را پيدا مي‌كند. اما اين كه گفتيد بزرگترين آزمايش علمي هست را از استادم نقل قول مي‌كنم كه...

• كي؟

تزيانو كميروسي، يك فيزيكدان ايتاليايي در سرن. ايشان مي‌گفت كه پروژه‌LHC قابل مقايسه است با پروژه تونل مانش. از لحاظ عظمت.

• چند نفر در اين آزمايش همكاري مي‌كنند؟

چيزي حدود 4000 فيزيكدان.

• كل تيم چند نفر است؟

حدود 10 هزار نفر.

• چند تا كشور؟

حدود 40 كشور.

• ايران اين وسط چي كار مي‌كند؟ ظاهراً بعضي از قطعات LHC در كارخانه هپكو توليد شده است.

قرارداد همكاري ايران 2 قسمت است. يكي فرستادن دانشجو براي آزمايش و مطالعه مسائل فيزيكي و قسمت ديگر اين بود كه ايران بايد چيزهايي را براي LHC مي‌ساخت.

چيزهايي كه ايران ساخت خيلي بزرگ نبودند. اما تا حدودي ظريف بود و نياز به نظارت خودشان هم بود. چندين بار تيم‌هاي سرن به ايران آمدند تا به مراحل ساخت اين دستگاهها نظارت داشته باشند.

• چه بودند؟

يكي‌شان يك ميز بود كه خيلي دقيق بود و بايد بار زيادي را تحمل مي‌كرد. و ديگري پوششي بود براي قسمتي از آشكارساز كه يكي در كارخانه هپكو ساخته شد و ديگري در تانك‌سازي دورود اصفهان.

• نتيجه كار چه بود؟

من در سوئيس بودم كه اين قطعات رسيد. و من از خودشان شنيدم كه خيلي خوششان آمده است. اتفاقاً جايزه‌اي هم به هپكو دادند به خاطر كيفيت بالاي چيزي كه ساخته بودند. يك مهندس هلندي بود كه روي ساخت اين قطعات نظارت مي‌كرد.

اين قطعه‌ها هم نارنجي بود. وقتي بهش گفتيم كه چرا اينها را رنگ نارنجي زديد، گفت ايراني‌ها مي‌خواستند سبز و سفيد و قرمز بزنند اما بالاخره نارنجي شد كه رنگ تيم‌ ملي فوتبال ماست!

• چند تا ايراني آنجا هستند؟

3 تا دانشجوي دكترا  و استادان  اردلان و ارفعي و منصوري كه بيشتر مسئوليت‌هاي مديريتي دارند. دكتر ارفعي بيشتر دخيل هستند.

• تيم LHC مي‌تواند با كشف هيگز جايزه نوبل فيزيك را ببرد؟

خوب نوبل يك خورده سياسي هم هست. سال 1995 كوارك t كشف شد ولي تا حالا جايزه نوبل به آن نداده‌اند.

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=18088

یکی از دوستان لطف کردند و به ما تذکر دادند که :

""برای کامل کردن اطلاعاتتان می خواستم بگویم که استاد دکتر خرمیان هم از اساتید برجسته ی ایرانی هستند که در سرن مشغول فعالیت هستند.موفق باشید!""

ممنون!

استیون هاوكینگ در سال 1350/1971 نظریه ای را عنوان كرد مبنی بر اینكه شاید در اطراف ما پر از سیاهچاله های بسیار كوچكی باشد كه از انفجار بزرگ به وجود آمده باشند. سرعت زیاد انبساط جهان در آغاز پیدایش، می‌توانست موجب بهم خوردن تعادل ماده و ایجاد ریز‌سیاه‌چاله‌ها شده باشد. ‌سیاهچاله‌های بسیار ریزی كه حتی از زیر یك میكروسكوپ معمولی هم قابل‌رؤیت نیستند. اما چه می‌شود اگر این ریز‌سیاه‌چاله‌ها همه جا باشند یا اینكه از جنس تار‌ و ‌‌پود عالم باشند؟ مقالۀ جدیدی از دو پژوهشگر در كالیفرنیا به این موضوع پرداخته است.

‌سیاهچاله‌ها مناطقی از فضا هستند كه در آنجا گرانش آنقدر قوی است كه حتی نور هم قدرت گریختن ندارد و تصور می شود كه در سطح گسترده‌ای از فضا موجود باشند، نظیر ‌سیاه‌چاله‌های ابرجرمی که در مركز كهكشان‌ها وجود دارند. گرچه شاهدی مبنی بر مشاهدۀ ریز‌سیاه‌چاله‌ها نداریم، بطور كلی می‌توانند وجود داشته باشند.

چون سیاهچاله‌ها گرانش دارند، پس جرم هم دارند. اما ریز‌سیاهچاله‌ها می‌بایست گرانش ضعیفی داشته باشند، هر چند بسیاری از فیزیكدانان معتقدند که نیروی گرانش در كوچكترین ابعاد، در مقیاس پلانك، هم قدرت خود را باز می‌یابد.

«دونالد كووینی»(Donald Coyne)، از دانشگاه سانتا‌‌كروز و «دی سی چنگ»(D.C. Change)، از مركز تحقیقات آلماندن در این مقاله گفته‌اند که هدف از آزمایشهای انجام شده در آزمایشگاه LHC (برخورد دهندۀ بزرگ هادرونی)، كشف ریز‌سیاهچاله‌هاست. اما مشكل این است كه دقیقاً نمی‌دانند یك ‌سیاهچاله‌ كه تا ابعاد پلانك كوچك شده چه ویژگی‌هایی از خود بروز می‌دهد.

نظریۀ ریسمان می‌گوید كه گرانش در ابعاد دیگر فضا نقش قدرتمندتری بازی می‌كند، اما در 4 بعد فضایی ما، گرانش ضعیف ظاهر می‌شود.

به گفتۀ این دو محقق، چون این بعد تنها در مقیاس پلانك اهمیت پیدا می‌كند گرانش هم در این تراز دوباره ظاهر می‌شود و اگر اینطور باشد ممكن است ریزسیاه‌چاله‌ها نیز وجود داشته باشند. با بررسی ویژگی‌هایی كه سیاه‌چاله‌ها در چنین مقیاس كوچكی ممكن است داشته باشند، مشخص كرده‌اند كه آنها میتوانند كاملاً متنوع باشند.

با این كار سیاه‌چاله‌ها انرژی آزاد كرده و كوچك می‌شوند و سرانجام ناپدید شده و یا از بین می‌روند. اما این فرایندی بسیار كند است و در مدت 14 میلیارد سالی كه از پیدایش عالم می­گذرد، فقط كوچكترین سیاه‌چاله‌ها فرصت داشته‌اند كه به طرز چشمگیری ناپدید شوند.

قاعدۀ كوانتش فضایی در این تراز به این معناست كه ریزسیاه‌چاله‌ها می‌توانند در انواع تراز‌های انرژی ظاهر شوند. آنها وجود تعداد زیادی از ذرات سیاه‌چاله‌ را در ترازهای مختلف انرژی پیش‌بینی كرده‌اند. ممكن است این سیاه‌چاله‌ها آنقدر معمولی باشند كه همۀ ذرات آن، اشكال مختلف سیاه‌چاله‌های ثابت باشند.

كویینی و چنگ می‌نویسند:« این طرح در نگاه اول خیالی به نظر می‌رسد، اما اینطور نیست؛ این دقیقاً آثاری ثابت در مكانیك كوانتومی است كه وقتی سیاه‌چاله‌‌ای در حال ناپدید شدن است آنها را از خود باقی میگذارد. پس تمام نور جدید را در فرایند ناپدید شدن سیاه‌چاله‌های بزرگ قرار می‌دهد كه ممكن است با ناپدید شدن همبستۀ ذرات بنیادی تفاوت عمده‌ای نداشته باشد».

به اعتقاد آنها این پژوهش نیاز به آزمایشهای بیشتری دارد. شاید این آزمایشها در آزمایشگاه LHC (كه به دنبال كشف انرژیهایی ‌است كه بتوان چنين سیاهچاله‌هایی را بوجود آورد) انجام گیرد.

source:http://nojumnews.com/index.php?option=com_content&task=view&id=368&Itemid=1

برگرفته از سایت مجله نجوم

مسوول كميته مكان‌يابي رصدخانه ملي ايران گفت: حداكثر تا پايان مهرماه مكان نهايي رصد خانه ملي ايران بين ارتفاعات كلاه ‌برفي دركاشان وارتفاعات دينوا در قم اعلام مي‌شود.

دکتر سعدالله نصيري قيداري در گفت وگو با خبرنگارعلمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با بيان اين‌كه انتخاب مكان نهايي رصدخانه ملي ايران بين قم و كاشان نياز به بررسي هاي بيشتر دارد، گفت: از اين رو به علت نزديك بودن بسياري از پارامترها به يكديگر تصميم گيري را دچار مشكل كرده است در غير اين صورت مكان نهايي رصدخانه ملي ايران سال گذشته مشخص مي‌شد.

وي اشاره به اتمام محاسبه پارامتر ديد رصدخانه‌ ملي به عنوان بخش اعظم كار اظهاركرد: اما پس از ارزيابي، پارامتر ديد ارتفاعات كلاه ‌برفي دركاشان وارتفاعات دينوا در قم در حد 09/0 اختلاف داشت كه اين اختلاف بسيار كم، تصميم گيري را مشكل كرده است و به علت اين ‌كه سرمايه گذاري كلاني مطرح است، بايد حساسيت بيشتري نشان داد.

وي ادامه داد: از اين رو با پيشنهاد به شوراي راهبري رصدخانه ملي، دو پارامتر ديگر شامل روشنايي آسمان و آلودگي نوري و مقدار آب قابل بارش در ستون جو اندازه گيري مجدد مي‌شوند تا تصميم قطعي گرفته شود.

انتظارهفت ساله براي مكان يابي رصدخانه ملي پايان مي يابد

مسئول كميته مكان يابي رصدخانه ملي ايران تصريح كرد: در گذشته اين دو پارامتر اندازه گيري شده بود اما دراندازه گيري ابزار آنها مشكوك بوديم اما اگر اختلاف پارامتر ديد بيشتراين عدد بود، مي‌توانستيم با داده‌هاي قبلي ساير پارامترها تصميم قطعي را بگريم. بنابراين بايد دوباره دو پارامتر را با ابزار دقيق و فيلترهاي تازه خريداري شده، اندازه گيري كرده تا تصميم گيري نهايي گرفته شود.

وي اظهار اميدواري كرد كه حداكثر تا پايان مهرماه، مكان نهايي رصد خانه ملي ايران بر اساس اين دو پارامتر بين قم و كاشان انتخاب شود.

نصيري با بيان اين‌كه در گذشته اين دو پارامتر با يافته‌هاي ماهواره‌يي و با دقت يك كيلومتر اندازه گيري شده بود، خاطر نشان كرد: با توجه به اين كه فاصله يك كيلومتر قابل اطمينان نيست مي توان با ابزار جديد اندازه گيري دقيق كرد. نكته قابل توجه اين است كه حدود هفت سال كار بر روي مكان يابي رصد خاني انجام شده كه اميدواريم يك ماه تاخير، اختلالي در تصميم گيري ايجاد نكند