نجوم, آسمان و زندگی

شبهاي گرم تابستان بهترين فرصت سپري کردن يک شب گرم و دل انگيز در بيرون خانه است. قديمي ها هنوز خاطره پشه بندهاي بزرگ را به خاطر دارند که اين شبها بر پشت بام منازل سوار مي شد و تشکها مدتي زودتر در آن پهن مي شد تا نسيم شبانگاهي آنها را خنک کند و سپس فرصتي به دست آمد تا پيش از آن که خواب چشمان مردمان را بربايد نگاهي به آسمان بيندازند و ستاره ها و صورت هاي فلکي و شهابهايي را که گاهي در آسمان ظاهر مي شوند ، تماشا کنند.
بسياري از ما (يا دست کم پدران و مادران ما) قصه هايي را به ياد مي آورند که مادربزرگها و پدربزرگ ها بر مبناي همين موجودات سماوي آنها را مي ساختند و سينه به سينه نقل مي کردند. اينک مدتهاست که شهرها آنقدر روشن شده که جايي براي ستاره ها باقي نمانده و از سوي ديگر به جاي پشه بندها ، کولرها هستند که روي بام خانه ها جاخوش کرده اند. اما هنوز هم اين شبها بهترين فرصت رصدگران علاقه مند آسمان است که بدون دغدغه سرماي گزنده زماني را به مرور زيبايي هاي آسمان بپردازند. امسال همزمان با انقلاب تابستاني نخستين جشنواره ساعت هاي آفتابي ايران برگزار مي شود.
در اين جشنواره که در سراسر ايران برگزار خواهد شد سعي مي شود نقش تاريخي و به يادماندني يکي از ابزارهاي زيبا و جذاب علمي دوباره مورد شناسايي قرار گيرد. ساعت هاي آفتابي تقاطع هايي هستند که علوم رياضيات ، نجوم و همچنين هنر، ادبيات و صنعت در آن به هم تلاقي مي کنند تا اثري يگانه را خلق کنند که براي انسان ديروز و امروز يادگاري ارزشمند به شمار مي رود. در اين روز انجمن نجوم ايران ، علاوه بر تلاش براي برگزاري نمايشگاهي از ساعتهاي آفتابي بدل و ارائه سخنراني هايي در اين خصوص به معرفي ساعتهاي آفتابي تاريخي شهرهاي مختلف خواهد پرداخت تا اين سنت کهن براي ما زنده و باقي بماند. جالب است ايران با اين که نقش تاريخي مهمي در تکامل ساعتهاي آفتابي بازي کرده است اما اکنون حدود 20 ساعت آفتابي تاريخي شناسايي شده در آن وجود دارد و کل ساعتهاي آفتابي آن شايد به 50 مورد نرسد اما در کشوري مانند فرانسه اين تعداد نزديک به 30 هزار مورد برآورد مي شود.