نخستين تلاش ها براي رديابي «امواج جاذبه» آغاز شد.
يك تيم آلماني - بريتانيايي، آشكارساز عظيم امواج گرانشي موسوم «GEO 600» را به منظور انجام يكي از مهمترين آزمايش هاي علمي عصر حاضر در يك حالت فعال رصدي قرار داده است.
به گزارش سرويس «علمي» خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، آزمايشگاه «هانوور» سعي دارد امواج بسيار ريز ايجاد شده در بافت فضا - زمان كه حاصل سقوط سياهچاله ها به درون يكديگر يا انفجار ستاره هاي عظيم است را رديابي كند.
در صورت موفقيت اين آزمايش ها، نظريه هاي بنيادي فيزيك تاييد خواهد شد و دريچه تازهاي به روي جهان گشوده مي شود تا دانشمندان بتوانند به مطالعه نخستين لحظات خلقت بپردازند.
«ژئو 600» به موازات يك پروژه آمريكايي موسوم به «ليگو» (Laser Interferometer Gravitational Wave Observatory) فعاليت مي كند.
به علاوه ممكن است يك آزمايشگاه ايتاليايي نيز ظرف يك سال آينده در جستجوي اين امواج به اين دو ملحق شود.
براي تصديق قطعي رديابي امواج جاذبه لازم است حداقل دو آزمايشگاه مجهز به اين ابزارهاي فوق العاده حساس وقوع آن را به طور همزمان ثبت كنند.
به علاوه يك رصدخانه فضايي كه قادر به ديدن انفجارهاي اشعه گاما است به طور جداگانه اين حادثه را تاييد خواهد كرد. دانشمندان انتظار دارند كه رويدادهاي شديد كيهاني كه به توليد امواج گرانشي منجر ميشوند با انتشار اشعه گاما همراه باشند.
پروفسور كارستن دنزمن، سرپرست مركز بين المللي فيزيك گرانشي كه به طور مشترك توسط انجمن ماكس پلانك و دانشگاه هانوور اداره مي شود گفت: اگر در دو ماه آينده ابرنواختري (سوپرنووا) در همسايگي ما روي دهد، شانس ما براي آشكارسازي و اندازه گيري امواج گرانشي حاصل از آن نسبتا زياد خواهد بود.
وي افزود: نخستين گام به سوي اخترشناسي امواج گرانشي برداشته شده است.
پژوهشگران كاملا مطمئن هستند كه اكنون فن آوري لازم براي رديابي امواج گرانشي را دارند.
رصدخانه هايي مانند ژئو 600 اشعه ليزر را در طول تونل هاي بسيار بلند منعكس مي كنند به اين اميد كه تلاطم هاي بي نهايت كوچك ناشي از امواج گرانشي را هنگام عبور آنها از زمين تشخيص دهند.
برخلاف امواج الكترومغناطيسي، امواج گرانشي خيلي خيلي ضعيف هستند. اگر چنين موجي از زمين رد شود، فضاي خود را در يك بعد كش مي دهد درحالي كه آن را در يك بعد ديگر فشرده مي كند؛ اما اين تغييرات بسيار كوچك هستند.
تداخل سنج هاي (انترفرومتر) ليزري در اين تشكيلات آزمايشي در جستجوي تلاطم هايي هستند كه اندازه آنها تنها كسري از قطر يك پروتون است. پروتون از ذرات تشكيل دهنده هسته اتم است.
به گزارش بيبيسي، پروفسور جيم هوگ، از موسسه تحقيقات گرانشي در دانشگاه گلاسكو در بريتانيا گفت: فكر مي كنم محتمل ترين رويدادي كه ما مي توانيم در اين لحظه رديابي كنيم سياهچاله هاي ادغام شونده هستند.
رديابي موفق اين امواج آخرين آزموني است كه نظريه نسبيت عام آلبرت اينشتين را تاييد خواهد كرد.
چنين دستاوردي همچنين راه ظهور نوع تازه اي از علم نجوم را باز مي كند - نوعي از نجوم كه به رصد نور وابسته نيست. چنين دستاوردي مهم خواهد بود زيرا بخش اعظم كيهان «تاريك» است؛ غالب ماده موجود در جهان با تلسكوپ هاي سنتي قابل ديدن نيست.
رويكرد تازه (عدم تكيه به نور) به دانشمندان فرصت خواهد داد تا از طريق رصد امواج گرانشي بازمانده از انفجار بزرگ، كه جهان احتمالا هنوز آكنده از آن است، نخستين لحظات پيدايش جهان را مطالعه كنند.
با اين حال لازمه اين كار در اختيار داشتن فن آوري ليزري فوق العاده حساسي است كه قرار است بعدا سوار بر ماهواره ها به مدار زمين ارسال شوند.
هم اكنون آژانس هاي فضايي آمريكا و اروپا مشتركا در حال كار به روي پروژه اي موسوم به «ليسا» (Laser Interferometer Space Antenna) با همين هدف هستند.
حتي پيش از آن نيز رصدخانه هاي فضايي احتمالا نقش مهمي در تاييد رصدهاي زميني امواج گرانشي بازي خواهند كرد.
براي مثال يكي از تلسكوپ هاي فضايي ناسا به نام «سوئيفت» قادر به رويت تشعشعات پرانرژي است. اين تشعشعات حاصل رويدادهاي شديد و تكان دهندهاي مانند آنچه امواج گرانشي را توليد مي كنند است.
به گزارش ايسنا، سوئيفت همچنين پس از رديابي انفجارهاي اشعه گاما مسئولان ژئو 600 را آگاه مي كند تا در جستوجوي سيگنالهاي غيرعادي در دادههاي اين آزمايشگاه باشند.
پروفسور هوگ توضيح داد: خيلي مهيج است كه انفجارهاي كوتاه اشعه گاما احتمالا ناشي از همان منابع (كه باعث ايجاد امواج گرانشي نيز مي شود) هستند. بنابراين اگر وقتي يك انفجار اشعه گاما (توسط سوئيفت) رديابي شد، آنوقت كنجكاوي عجيبي به وجود مي آيد تا ببينيم در آشكارسازهاي امواج گرانشي چه روي مي دهد.
منبع:http://isna.ir
به گزارش سرويس «علمي» خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، آزمايشگاه «هانوور» سعي دارد امواج بسيار ريز ايجاد شده در بافت فضا - زمان كه حاصل سقوط سياهچاله ها به درون يكديگر يا انفجار ستاره هاي عظيم است را رديابي كند.
در صورت موفقيت اين آزمايش ها، نظريه هاي بنيادي فيزيك تاييد خواهد شد و دريچه تازهاي به روي جهان گشوده مي شود تا دانشمندان بتوانند به مطالعه نخستين لحظات خلقت بپردازند.
«ژئو 600» به موازات يك پروژه آمريكايي موسوم به «ليگو» (Laser Interferometer Gravitational Wave Observatory) فعاليت مي كند.
به علاوه ممكن است يك آزمايشگاه ايتاليايي نيز ظرف يك سال آينده در جستجوي اين امواج به اين دو ملحق شود.
براي تصديق قطعي رديابي امواج جاذبه لازم است حداقل دو آزمايشگاه مجهز به اين ابزارهاي فوق العاده حساس وقوع آن را به طور همزمان ثبت كنند.
به علاوه يك رصدخانه فضايي كه قادر به ديدن انفجارهاي اشعه گاما است به طور جداگانه اين حادثه را تاييد خواهد كرد. دانشمندان انتظار دارند كه رويدادهاي شديد كيهاني كه به توليد امواج گرانشي منجر ميشوند با انتشار اشعه گاما همراه باشند.
پروفسور كارستن دنزمن، سرپرست مركز بين المللي فيزيك گرانشي كه به طور مشترك توسط انجمن ماكس پلانك و دانشگاه هانوور اداره مي شود گفت: اگر در دو ماه آينده ابرنواختري (سوپرنووا) در همسايگي ما روي دهد، شانس ما براي آشكارسازي و اندازه گيري امواج گرانشي حاصل از آن نسبتا زياد خواهد بود.
وي افزود: نخستين گام به سوي اخترشناسي امواج گرانشي برداشته شده است.
پژوهشگران كاملا مطمئن هستند كه اكنون فن آوري لازم براي رديابي امواج گرانشي را دارند.
رصدخانه هايي مانند ژئو 600 اشعه ليزر را در طول تونل هاي بسيار بلند منعكس مي كنند به اين اميد كه تلاطم هاي بي نهايت كوچك ناشي از امواج گرانشي را هنگام عبور آنها از زمين تشخيص دهند.
برخلاف امواج الكترومغناطيسي، امواج گرانشي خيلي خيلي ضعيف هستند. اگر چنين موجي از زمين رد شود، فضاي خود را در يك بعد كش مي دهد درحالي كه آن را در يك بعد ديگر فشرده مي كند؛ اما اين تغييرات بسيار كوچك هستند.
تداخل سنج هاي (انترفرومتر) ليزري در اين تشكيلات آزمايشي در جستجوي تلاطم هايي هستند كه اندازه آنها تنها كسري از قطر يك پروتون است. پروتون از ذرات تشكيل دهنده هسته اتم است.
به گزارش بيبيسي، پروفسور جيم هوگ، از موسسه تحقيقات گرانشي در دانشگاه گلاسكو در بريتانيا گفت: فكر مي كنم محتمل ترين رويدادي كه ما مي توانيم در اين لحظه رديابي كنيم سياهچاله هاي ادغام شونده هستند.
رديابي موفق اين امواج آخرين آزموني است كه نظريه نسبيت عام آلبرت اينشتين را تاييد خواهد كرد.
چنين دستاوردي همچنين راه ظهور نوع تازه اي از علم نجوم را باز مي كند - نوعي از نجوم كه به رصد نور وابسته نيست. چنين دستاوردي مهم خواهد بود زيرا بخش اعظم كيهان «تاريك» است؛ غالب ماده موجود در جهان با تلسكوپ هاي سنتي قابل ديدن نيست.
رويكرد تازه (عدم تكيه به نور) به دانشمندان فرصت خواهد داد تا از طريق رصد امواج گرانشي بازمانده از انفجار بزرگ، كه جهان احتمالا هنوز آكنده از آن است، نخستين لحظات پيدايش جهان را مطالعه كنند.
با اين حال لازمه اين كار در اختيار داشتن فن آوري ليزري فوق العاده حساسي است كه قرار است بعدا سوار بر ماهواره ها به مدار زمين ارسال شوند.
هم اكنون آژانس هاي فضايي آمريكا و اروپا مشتركا در حال كار به روي پروژه اي موسوم به «ليسا» (Laser Interferometer Space Antenna) با همين هدف هستند.
حتي پيش از آن نيز رصدخانه هاي فضايي احتمالا نقش مهمي در تاييد رصدهاي زميني امواج گرانشي بازي خواهند كرد.
براي مثال يكي از تلسكوپ هاي فضايي ناسا به نام «سوئيفت» قادر به رويت تشعشعات پرانرژي است. اين تشعشعات حاصل رويدادهاي شديد و تكان دهندهاي مانند آنچه امواج گرانشي را توليد مي كنند است.
به گزارش ايسنا، سوئيفت همچنين پس از رديابي انفجارهاي اشعه گاما مسئولان ژئو 600 را آگاه مي كند تا در جستوجوي سيگنالهاي غيرعادي در دادههاي اين آزمايشگاه باشند.
پروفسور هوگ توضيح داد: خيلي مهيج است كه انفجارهاي كوتاه اشعه گاما احتمالا ناشي از همان منابع (كه باعث ايجاد امواج گرانشي نيز مي شود) هستند. بنابراين اگر وقتي يك انفجار اشعه گاما (توسط سوئيفت) رديابي شد، آنوقت كنجكاوي عجيبي به وجود مي آيد تا ببينيم در آشكارسازهاي امواج گرانشي چه روي مي دهد.
منبع:http://isna.ir
+ نوشته شده در یازدهم تیر ۱۳۸۵ ساعت توسط فرهاد قاسم زاده
|
من فرهاد از علاقمندان به نجوم هستم.